اوزان اسم آلت براى اسم آلت سه وزن مشهور مىباشد به اين شرح : 1 - مفعال ( بكسر ميم و سكون فاء ) مانند : مقياس و مضراب . 2 - مفعل ( بكسر ميم و سكون فاء و فتح عين ) مانند محلب و مقلع . 3 - مفعله ( بكسر ميم و سكون فاء و فتح عين ) مانند مسرجه و منشره و گاهى هم بر وزن فعال ميآيد مانند خياط و نطاق و نظام . و امّا صرف آن مانند صرف سائر مشتقات است . تمرين در جملات ذيل كه از ائمّه معصومين سلام الله عليهم اجمعين نقل شده اسماء جامد و مشتق را تعيين كرده و سپس بيان كنيد كه مشتقّات از چه نوعى هستند : 1 - اذكروا إنقطّاع الّلذّات و بقاء التبعات ( به ياد آوريد تمام شدن خوشيها و بجاى ماندن گناهان را ) . 2 - الحلم غطاء ساتر و العقل حسام قاطع فاستر خلل خلقك بحلمك و قاتل خلل خلقك بحلمك و قاتل هواك بعقلك ( بردبارى پرده‌اى است پوشاننده و خرد شمشيرى است برّان ، پس به بردبارى بپوشان نقائص خوبت را و بخرد نابود كن هواى نفست را ) .